Dieta a zdrowie psychiczne? U nastolatków to szczególnie ważne
"Jesteś tym, co jesz" – to stwierdzenie, choć oklepane, okazuje się być szczególnie ważne u nastolatków. Właśnie odkryto bardzo wyraźną zależność między dietą a zdrowiem psychicznym.
Dieta nastolatków a depresja: wpływ jeszcze ważniejszy niż witamina D
Zespół prof. Hayley Young ze Swansea University School of Psychology opublikował w czasopiśmie naukowym "Nutrients" przegląd systematyczny obejmujący 19 badań – sześć randomizowanych prób kontrolowanych i 13 prospektywnych badań kohortowych.
Przekładając to na "ludzki", oznacza to, że naukowcy przejrzeli 19 różnych badań przeprowadzonych przez innych badaczy na świecie. Część z nich, czyli te sześć "randomizowanych prób kontrolowanych" działało tak: bierzemy grupę nastolatków, losowo dzielimy ją na pół, a potem jednej połowie zmieniamy dietę, a drugiej nie, a po jakimś czasie sprawdzamy, czy coś się różni. To najbardziej wiarygodny sposób sprawdzania, czy coś naprawdę działa, bo losowość wyklucza przypadkowe przekłamania. Te trzynaście "prospektywnych badań kohortowych" to z kolei obserwacja sporej liczby osób przez dłuższy czas, przy zapisywaniu co jedzą i jak się czują, i na koniec patrzeniu, czy między tymi rzeczami występuje jakaś zależność (prospektywny znaczy tutaj tyle, co "wybiegający w przyszłość").
Wyniki są spójne w jednym kluczowym punkcie – zdrowsze postawy żywieniowe wiążą się z mniejszym nasileniem objawów depresji u nastolatków. Diety niższej jakości korelują z wyższym poziomem problemów ze zdrowiem psychicznym.
Mniej przekonujące okazały się dane dotyczące konkretnych suplementów. Witamina D dawała pewną poprawę, ale wyniki były niespójne. Zdaniem badaczy to całokształt diety, a nie pojedyncze składniki odżywcze, ma największy wpływ na dobrostan psychiczny.
Wiek nastoletni to krytyczny okres dla rozwoju mózgu i zdrowia emocjonalnego. Badacze podkreślają, że dieta jest czynnikiem, który można wdrażać na szeroką skalę, w przeciwieństwie do wielu innych, bardzo indywidualnych zmiennych zdrowotnych.
Zakres badań jednak ma ograniczenia. Większość analiz dotyczyła depresji, pomijając lęk, stres, zachowania eksternalizacyjne (np. agresja, impulsywność) czy samoocenę. Oprócz tego nie uwzględniono płci ani statusu socjoekonomicznego, które również mogą wpływać na zależność między dietą a zdrowiem psychicznym. Dlatego naukowcy podkreślają, że zależność ta jest złożona.
Prof. Young rekomenduje, żeby strategie zdrowotne stawiały na całościowe podejście do diety, zamiast koncentrować się na wybranych suplementach. Jednocześnie zaznacza, że potrzeba więcej wysokiej jakości badań, by ustalić, które wzorce żywieniowe działają najlepiej i dla kogo.
